Uproszczenia w VAT od 2026 roku – jakie zmiany czekają przedsiębiorców?

Przedsiębiorców czekają kolejne zmiany w podatku od towarów i usług. Rządowy projekt nowelizacji ustawy o VAT oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników przewiduje zarówno uproszczenia dla podatników, jak i rozwiązania mające uszczelnić system podatkowy.

Projekt jest obecnie przedmiotem prac parlamentarnych, dlatego opisane rozwiązania nie są jeszcze w całości obowiązującym prawem. Zgodnie z aktualnie procedowanymi przepisami zasadnicza część zmian ma wejść w życie 1 października 2026 r., natomiast wybrane regulacje zaplanowano na 2027 i 2028 rok.

Co dokładnie ma się zmienić i na co przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę?

Mniej obowiązków administracyjnych dla podatników VAT

Jednym z głównych celów projektowanej nowelizacji jest ograniczenie części formalności związanych z rozliczaniem VAT.

Wśród planowanych uproszczeń znalazły się m.in.:

zniesienie obowiązku składania odrębnej informacji o spisie z natury – informacja o kwocie podatku należnego wynikającej ze spisu będzie wykazywana w deklaracji,
rezygnacja w określonych przypadkach z obowiązku wykazywania w JPK_VAT podstawy opodatkowania przy zakupach od podatników spoza terytorium Polski dotyczących towarów i usług zwolnionych z VAT,
likwidacja obowiązku zapłaty VAT w ciągu 14 dni od wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu,
ograniczenie naliczania odsetek od VAT przy imporcie w sytuacjach, gdy opóźnienie w zapłacie podatku było niezależne od podatnika.

Zmiany mają ograniczyć liczbę dodatkowych obowiązków i uprościć niektóre rozliczenia. Warto jednak zwrócić uwagę na terminy – nie wszystkie rozwiązania zaczną obowiązywać jednocześnie. Przykładowo likwidacja 14-dniowego terminu zapłaty VAT przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu ma wejść w życie dopiero 1 stycznia 2027 r.

Zmiany w momencie powstania obowiązku podatkowego

Projekt nowelizacji doprecyzowuje również przepisy dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego.

Zmiany dotyczą m.in. świadczenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu, a także świadczenia usług z mocy prawa w zamian za odszkodowanie.

Celem nowych regulacji jest ujednolicenie zasad określania momentu powstania obowiązku podatkowego w tego rodzaju przypadkach. Dla podatników oznacza to większą pewność co do okresu, w którym dana transakcja powinna zostać rozliczona dla celów VAT.

Zwolnienie podmiotowe z VAT – co zmieniło się w 2026 roku, a co ma zmienić się w 2027 roku?

W przypadku małych przedsiębiorców trzeba rozróżnić dwie zmiany.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje już wyższy limit zwolnienia podmiotowego z VAT. Zasadniczo przedsiębiorca posiadający siedzibę działalności gospodarczej w Polsce może korzystać ze zwolnienia, jeżeli wartość jego sprzedaży nie przekracza 240 000 zł. W przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku limit ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności.

Podwyższenie limitu do 240 000 zł jest zmianą już obowiązującą i nie wynika z omawianego obecnie projektu nowelizacji.

Projektowane przepisy przewidują natomiast od 1 stycznia 2027 r. zmianę sposobu obliczania wartości sprzedaży dla potrzeb stosowania zwolnienia podmiotowego z VAT. Zmiany mają dotyczyć m.in. uwzględniania określonych przemieszczeń własnych towarów podatnika z Polski do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Dla części przedsiębiorców może to oznaczać konieczność dokładniejszego monitorowania wartości transakcji uwzględnianych przy ustalaniu prawa do zwolnienia.

Skład VAT – nowe rozwiązanie w międzynarodowym obrocie towarowym

Jedną z istotniejszych projektowanych zmian jest wprowadzenie instytucji tzw. składu VAT.

Rozwiązanie ma być wykorzystywane w międzynarodowym obrocie towarowym i ma umożliwić stosowanie szczególnych zasad rozliczania VAT w odniesieniu do towarów objętych procedurą składu VAT.

W praktyce mechanizm ten ma ograniczyć konieczność natychmiastowego rozliczenia podatku w określonych sytuacjach i ułatwić rozliczenia przedsiębiorcom uczestniczącym w międzynarodowym łańcuchu dostaw.

Zgodnie z projektem przepisy dotyczące składu VAT mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Możliwość sprawdzenia historycznego statusu podatnika VAT

Projekt przewiduje również rozszerzenie możliwości weryfikacji statusu kontrahenta w wykazie podatników VAT.

Po zmianach możliwe ma być sprawdzenie statusu podatnika VAT na wskazany dzień w okresie do 5 lat wstecz.

Rozwiązanie może być szczególnie przydatne w przypadku kontroli lub weryfikowania transakcji dokonanych w poprzednich latach. Pozwoli bowiem ustalić, jaki status VAT posiadał kontrahent w konkretnym momencie.

Należy jednak pamiętać, że informacja o statusie podatnika nie pozwala stwierdzić, czy kontrahent prawidłowo rozliczył podatek lub wywiązał się ze wszystkich swoich zobowiązań podatkowych.

Rozszerzenie odpowiedzialności nabywcy za zaległości sprzedawcy

Nie wszystkie projektowane zmiany mają charakter upraszczający. Część przepisów służy dalszemu uszczelnieniu systemu VAT.

Projekt przewiduje rozszerzenie zakresu odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe nierzetelnego sprzedawcy w określonych przypadkach.

Dla przedsiębiorców oznacza to, że jeszcze większego znaczenia może nabrać weryfikacja kontrahentów oraz prawidłowe dokumentowanie transakcji.

Przed rozpoczęciem współpracy lub realizacją transakcji o podwyższonym ryzyku warto korzystać z dostępnych narzędzi weryfikacyjnych, w tym wykazu podatników VAT, oraz sprawdzać, czy sposób realizacji i rozliczenia transakcji nie zwiększa ryzyka podatkowego.

Zmiany dotyczące kas fiskalnych

Projektowane przepisy obejmują również obszar kas rejestrujących. Zmiany mają służyć dalszej cyfryzacji systemu i stopniowemu ograniczaniu wykorzystywania starszych rodzajów urządzeń.

Projekt przewiduje m.in. nowe obowiązki związane z wyrejestrowaniem kasy rejestrującej. Regulacje w tym zakresie mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.

Kolejna zmiana ma dotyczyć kas rejestrujących z elektronicznym zapisem kopii. Od 1 lipca 2027 r. ma zostać wprowadzony zakaz wymiany pamięci fiskalnej w tego rodzaju urządzeniach.

Dla przedsiębiorców nadal korzystających ze starszych kas oznacza to konieczność wcześniejszego przeanalizowania, czy i kiedy potrzebna będzie wymiana urządzenia.

Na 1 stycznia 2028 r. zaplanowano natomiast wejście w życie regulacji dotyczących delegacji ustawowej do wydania przepisów w sprawie kas wirtualnych, obejmujących m.in. zasady ich serwisowania.

Elektroniczna odprawa w systemie TAX FREE

Projekt zakłada także dalszą cyfryzację procedury zwrotu VAT podróżnym.

Planowane jest umożliwienie podróżnym samodzielnego i dobrowolnego zadeklarowania wywozu towarów objętych elektronicznym dokumentem TAX FREE przy wykorzystaniu narzędzi teleinformatycznych udostępnianych przez Krajową Administrację Skarbową.

Tzw. e-Odprawa TAX FREE ma wykorzystywać terminale TAX FREE i usprawnić proces potwierdzania wywozu towarów poza terytorium Unii Europejskiej.

Rozwiązanie ma zacząć obowiązywać od 1 lipca 2028 r.

Dostosowanie przepisów VAT do prawa Unii Europejskiej

Część projektowanych zmian wynika również z potrzeby dostosowania polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Nowelizacja przewiduje m.in.:

zmiany umożliwiające odrębne traktowanie jako podatników VAT osób prowadzących wspólne gospodarstwo rolne,
rozszerzenie możliwości stosowania stawki 0% VAT do określonych usług związanych bezpośrednio z importem towarów,
dostosowanie przepisów dotyczących prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Zmiany mają przede wszystkim usunąć wątpliwości interpretacyjne oraz dostosować krajowe regulacje do standardów wynikających z prawa unijnego.

Zmiany w mechanizmie podzielonej płatności – CN zamiast PKWiU dla towarów

Projekt przewiduje także zmianę sposobu identyfikowania towarów objętych regulacjami dotyczącymi m.in. obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności.

Dla towarów wskazanych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT klasyfikacja PKWiU ma zostać zastąpiona Nomenklaturą Scaloną – CN. W przypadku usług nadal stosowana ma być klasyfikacja PKWiU.

Zmiana może mieć znaczenie praktyczne przy ustalaniu, czy dana transakcja podlega obowiązkowemu mechanizmowi podzielonej płatności. Przedsiębiorcy sprzedający lub nabywający towary objęte załącznikiem nr 15 powinni więc zweryfikować stosowane klasyfikacje i dostosować procedury księgowe do nowych zasad.

Kiedy planowane zmiany w VAT mają wejść w życie?

Zgodnie z obecnie procedowanym projektem większość nowych przepisów ma zacząć obowiązywać 1 października 2026 r. Dla części zmian przewidziano jednak późniejsze terminy.

Najważniejsze daty to:

1 października 2026 r. – planowane wejście w życie zasadniczej części nowelizacji,

1 stycznia 2027 r. – m.in. skład VAT, zmiana sposobu obliczania wartości sprzedaży dla zwolnienia podmiotowego, likwidacja 14-dniowego terminu zapłaty VAT przy WNT środka transportu oraz zmiany dotyczące wyrejestrowania kas,

1 lipca 2027 r. – zakaz wymiany pamięci fiskalnej w kasach z elektronicznym zapisem kopii,

1 stycznia 2028 r. – regulacje związane z kasami wirtualnymi, w tym dotyczące zasad ich serwisowania,

1 lipca 2028 r. – planowane uruchomienie rozwiązań dotyczących e-Odprawy TAX FREE.

Terminy te wynikają z obecnej wersji projektu. Ponieważ proces legislacyjny nie został jeszcze zakończony, przedsiębiorcy powinni śledzić dalsze prace nad ustawą i ostateczną treść uchwalonych przepisów.

Co zmiany w VAT oznaczają dla przedsiębiorców?

Planowany pakiet zmian jest szeroki. Część rozwiązań rzeczywiście ma ograniczyć obowiązki administracyjne i uprościć rozliczenia, jednak nowelizacja zawiera również przepisy uszczelniające, które mogą zwiększyć ryzyko podatkowe po stronie przedsiębiorców.

W praktyce firmy powinny zwrócić szczególną uwagę na:

zasady korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT,
rozliczenia związane z wewnątrzwspólnotowym nabyciem środków transportu,
nowe możliwości weryfikowania statusu kontrahentów,
zakres odpowiedzialności solidarnej nabywców,
dostosowanie kas rejestrujących do nowych wymogów,
zmiany klasyfikacji towarów objętych mechanizmem podzielonej płatności.

W przypadku przedsiębiorców prowadzących obrót międzynarodowy istotne mogą być również regulacje dotyczące składu VAT oraz zmiany związane z importem towarów.

Ponieważ poszczególne przepisy mają wchodzić w życie etapami w latach 2026–2028, warto odpowiednio wcześniej przeanalizować ich wpływ na sposób prowadzenia ewidencji, rozliczania VAT i stosowane procedury księgowe.

Wsparcie biura rachunkowego może pomóc przedsiębiorcom w bieżącym monitorowaniu zmian oraz dostosowaniu rozliczeń do nowych obowiązków i terminów wynikających z ostatecznie uchwalonych przepisów.